Antieke zilveren naaldenkoker Zoutman Blog Zilver.nl

VERzamelen of ONTzamelen

 

De laatste tijd hoor je het steeds meer : niet alleen diverse musea, maar ook mensen die aan het “ontzamelen” zijn. Dat betekent dus dat je je met zorg verzamelde voorwerpen afstoot. Je zou ze via marktplaats, de kringloop of de veiling aan de man kunnen brengen. Maar je kan er dan dus niet meer van genieten.

Ik kijk ook regelmatig naar mijn verzameling. Ik zie dan tot mijn vreugde dat het in de loop van de jaren mini-verzamelingetjes binnen het grotere geheel zijn ontstaan.

 

Detail antieke zilveren naaldenkokers Zilver.nl

Schout-bij-nacht  Zoutman op diverse wijzen geportretteerd

 

Mini verzamelingen

Eén voorbeeld van zo’n mini verzameling, van wel 3 stuks, zijn de naaldenkokers met een afbeelding van Johan Zoutman. De jonge Zoutman (1724-1793) was al sinds zijn 12e jaar verbonden aan de Admiraliteit van Amsterdam. Uiteindelijk raakte hij als vlootvoogd betrokken bij de Vierde Engels-Nederlandse oorlog bij de Doggersbank in 1781. Na de goede afloop van deze zeeslag werd hij bekroond met 2 gouden medailles. Hij pronkt hiermee op een schilderij dat toen van hem gemaakt is. Zoals vaker bij bijzondere gebeurtenissen, verwerkten zilversmeden dit in de zilveren gebruiksvoorwerpen die ze maakten.

Antieke zilveren naaldenkokers amsterdam Blog Zilver.nl

Dirk Goedhart

Antieke naaldenkokers goedhart zilversmid Blog Zilver.nl

Dirk Hoep

Op de linker foto 2 naaldenkokers van Dirk Goedhart uit Amsterdam. Goedhart heeft een heel toepasselijk meesterteken, namelijk een vlammend hart. Hij werkte tussen 1782 en 1816; de naaldenkoker met het profiel van schout-bij-nacht  Zoutman is dus een vroeg werk van hem.

Op de rechter foto is Zoutman afgebeeld door een Hoornse zilversmid. Deze zilversmid, Dirk Hoep, heeft de naaldenkoker gemaakt in 1784.Hier is de naam van Zoutman nog boven de afbeelding aangebracht. De houding van de geportretteerde op beide kokers verschilt iets, maar beide zijn onder een strik afgebeeld – helemaal in lijn met de stijl van die tijd.

De beide zilversmeden hebben nog een andere, nagenoeg identieke, naaldenkoker gemaakt. Omdat het ronde kokers zijn, is het niet mogelijk om het hele plaatje op de foto te zetten. Bij beide taferelen is de bovenste afbeelding op de koker een altaar. Boven dit altaar zie je 2 handen van de personen die er naast staan: een symbool voor het huwelijk. Zilversmid Goedhart heeft er nog een kroon boven afgebeeld : dit staat voor de eeuwigheid en onschuld. Dan is er nog een tweede afbeelding : eronder staat een zittende vrouw afgebeeld met 3 kinderen om haar heen. Dit tafereel wordt “moedergeluk” genoemd. Het gebruik van deze afbeeldingen is niet uniek; ze zijn gebruikt door meerdere 18e eeuwse zilversmeden. Ook dit is een mooi voorbeeld van een mini verzameling!

 

Antiek zilver naaigerei met Zouteman Blog Zilver.nl

Jan Lingenaar

 

Om even terug te gaan naar het Zoutman-thema : naaigerei gemaakt in 1785 door Jan Lingenaar uit Amsterdam. Ook hij beeldde Zoutman af – maar nu in een lauwerkrans. Op het smalle onderste gedeelte van de koker is rondom een boot afgebeeld met een paar vlaggen in top.

De dop van de naaldenkoker heeft een totaal andere versiering. Hier staat namelijk Mozes op, in het biezen mandje in de Nijl met 3 vrouwen ernaast. In de breischede zijn figuren, bloemen en vogels afgebeeld.

De tweede naaldenkoker heeft een staande haan op de dop. De haan is het Franse symbool voor waakzaamheid en trots. In Nederland is deze haan overgenomen als één van de symbolen van de Patriotten. Dat is een groepering die democratisering wilde en staat tegenover de Prinsgezinden ,de aanhangers van Stadhouder Willem V. Deze strijd speelde zich af tussen 1785 en 1790.

 

Diverse Amsterdamse musea hebben meerdere afbeeldingen van Zoutman in hun collecties. Hij staat ook afgebeeld op lodereindoosje, naaldenkokers en breischedes.

 

Zilveren vingerhoed met een vlinder Blog Zilver.nl

vlinders

Zo zijn er steeds meer kleine verzamelingen te ontdekken wanneer je er op een andere manier naar kijkt zoals deze vlinders – nog zo’n mini verzameling! Of kijk in mijn eerdere blog “LEIDEN-NIET ALLEEN ‘SLEUTELSTAD’ MAAR OOK ‘ZILVERSTAD’” over stadskeuren. Zo kan je blijven genieten van je verzameling…

Lees ook:

Friese en Groninger speldenkussens in hartvorm

De naaidoos, over antiek zilver naaigerei en meer

Bekijk ook de collectie:

Klein zilver van Zilver.nl