Zilveren broodmand uit één stuk of drie

//Zilveren broodmand uit één stuk of drie

Zilveren broodmand uit één stuk of drie

By |2018-03-29T14:18:31+00:00augustus 24th, 2017|Over zilver|Reacties uitgeschakeld voor Zilveren broodmand uit één stuk of drie

Het maken van een zilveren broodmand.

Er zijn twee manieren om een zilveren broodmand te maken; uit één stuk of een mand gemaakt uit 3 basis stukken.

Een zilveren mand uit één stuk

De broodmanden uit één stuk werden op de draaibank in vorm geforceerd of met de hand uitgeslagen. Bij deze manden zaagde men het ajourwerk uit volgens tekening. Deze tekening werd dan aangebracht op de binnenzijde van de mand. Dit deed men met behulp van koperen mallen die men nauwkeurig tegen de mand vastgezette, daarna werd het patroon met een stalen kraspen op het zilver gekrast. De mand werd, na het aanbrengen van boorgaatjes, van buiten uit met de hand uitgezaagd. U snapt dat dit zagen een precisie werkje was wat veel ervaring en geduld vergde. Bij het figuurzagen is het belangrijk om regelmatig te drukken. Tijdens het zagen werd het zaagje al snel warm waardoor het in de zaagsnede vast ging zitten. De zilversmid smeerde het zaagje daarom van tijd tot tijd in met kaarsvet of was.

zilveren broodmand

Zilveren hand gezaagde broodmand

Een zilveren broodmand uit drie basis onderdelen

De meeste zilveren broodmanden werden gemaakt uit drie basis delen; de bodem en twee gelijke zijwanden. Voor het uitzagen van de zijwanden maakte men eerst een mal uit koperplaat. Deze mal werd vervolgens op de twee zijwanden gekrast. Hierna werden er gaatjes in het zilver gezaagd waar de zaag doorheen kan. Hierna kon het figuurzagen beginnen, een enorm karwei en één keer uitschieten betekende opnieuw beginnen.  De beide uitgezaagde zijwanden werden, na gegloeid en witgekookt te zijn, in vorm gebogen, met ijzerdraadjes aan elkaar gebonden en aan de bodem gesoldeerd. Het goed kunnen solderen is een kwestie van langdurige ervaring. Alleen door praktijkervaring wist de zilversmid ervoor te zorgen dat hij het voorwerp gelijkmatig verhitte en dat hij de juiste hoeveelheid soldeer aan de soldeervoeg toevoegde. Ook de gegoten extra versieringen zoals handvatten, guirlandes, pootjes en strikjes werden aan de mand gesoldeerd.

oude zilveren broodmand

Zilveren broodmand

De leerling was vaak te royaal met soldeer wat dan weg gevijld moest worden wat vaak lelijke plekken achterliet. Na het solderen en uitkoken knipte of zaagde men het overtollige zilver van de bodem weg. De zilversmid moest dan zorgen dat de bodem iets bol stond zodat hij onder spanning kwam en dus strak en stevig in de mand vastzat.

Mooie oude zilveren manden

Voor beide methoden geldt dat ze na al deze bewerkingen grondig werden gepolijst om alle scherpe randjes en soldeernaadjes glad te maken en de mand van een prachtige glans te voorzien. Deze handgemaakte, handgezaagde manden en mandjes onderscheiden zich van hun machinaal gemaakte soortgenoten door het fijnere, onregelmatige zaagwerk, vaak ingewikkelde patronen en mooi aangezette ornamenten zoals strikken, pootjes, guirlandes en medaillons. Ook zie je op de oude manden vaak zeer fraai graveerwerk in de vorm van vogels, bloemen en strikken.

De zilvermerken zitten vaak verspreid over de mand

De Nederlandse keurkamer (waarborg) garandeerde dat de gehele mand zilver was door de zilverkeuren te verspreiden over de romp en alle los aangebrachte ornamenten. Was de mand uit één stuk dan werden de keuren onder de bodem op een rij afgeslagen. Bij manden die bestaan uit meerdere onderdelen werden  de keuren verspreid. Als u een broodmand dus nauwkeurig bekijkt zult u de soldeernaden vinden en op alle los aangebrachte delen een zilverkeur ontdekken.

Hier een afbeelding van de mallen van de beroemde pauwenmand van zilversmid Postmus te Hoorn.

foto

Zilveren spijlenmanden

Zogenaamde spijlenmanden werden gemaakt vanaf het eind van de 18e eeuw tot aan het eerste helft van de 19e eeuw. Deze zilveren manden zijn heel herkenbaar door de strakke spijlen en het hengsel. De mand bestond uit een bodem en vele zilveren spijlen die zowel aan de boven- als onderzijde werden vast gesoldeerd. In die periode vloeide het soldeer nog niet zo als later in de eeuw. De antieke exemplaren zijn dan ook direct te onderscheiden door het ‘te’ nette soldeerwerk.

antieke zilveren spijlenmand

Antieke zilveren spijltjesmand

 

Lees ook;

De eetkamer

Het ambacht, zilversmeden een vak apart

Kopje koffie of thee? Zilver op de koffietafel

Bekijk ook;

De collectie antiek zilver van Zilver.nl

About the Author:

Ursula Boonstra - de Jonge is de initiatiefnemer van dit blog over zilver en sieraden. In 1991 besloot Ursula samen met haar man Michel de Jonge om van hun hobby, antiek zilver verzamelen, hun beroep te maken. In de ruim 27 jaar zilver inkopen, bestuderen en verkopen is de kennis enorm gegroeid, deze kennis willen ze graag met u delen, vandaar dit blog.