De ellemaat - zilver.nl blog
Zilver.nl blog logo

De ellemaat

Door Een verzamelaargeschreven op 30 januari 2020 Geen reacties


Wat is een ellemaat? Een ellemaat is een meetinstrument; het is de voorloper van bijvoorbeeld een meetlint. Daarnaast is het ook een eenheid van lengte, de “el”. In 1820 is officieel het metrieke stelsel (met centimeters en meters) ingevoerd om overal dezelfde maatvoering te krijgen – wel zo praktisch in de handel. Tot die tijd werden er menselijke maten gebruikt zoals de voet, de duim en de el. Deze maten waren onderling echter zeer verschillend. Zo was de ellemaat tussen de 68 en 70 cm lang, al naar gelang in welke stad gemeten werd: de Delftse el was 68,2 cm, de Amsterdamse el was 68,8 cm, de Haagse el was de langste van het stel met 69,4 cm. Schilderij met het gebruik van de ellemaat

Hoe werd de ellemaat gebruikt?

Het gebruik van de ellemaat als meetstok is anders dan wij gewend zijn met bijvoorbeeld een lineaal. Hoe gemeten werd met een ellemaat is mooi te zien op het bovenstaande schilderij van Johannes Jelgershuis waar een vrouw stof afmeet met de ellemaat. Ze heeft haar éne hand bij het beginstreepje onder het handvat . Met haar andere hand reikt ze naar het eind van de ellemaat met ook de stof in haar hand. De maatvoering op de ellemaat volgend, kan ze dan ongeveer 69 cm afmeten. Antieke ellematen in diverse materialen blog Zilver.nl

Verschillende materialen en lengtes.

Naast de "hele" ellematen van dus zo’n 69 cm, waren er ook kortere meetstokken. Dit waren de “halve el” en “kwart el” varianten. Deze laatste, het “kwart ellemaatje”, noemde men ook wel “kantmaatjes”. Deze kantmaatjes hebben een meetlengte van ongeveer 17.5 cm. Kant is teer en rekt snel wat uit model. Daarom kan kant niet met een grote ellemaat gemeten worden. Deze kantmaatjes zijn meestal gemaakt van mooie houtsoorten en afgewerkt met parelmoer of ivoor. Zelden kom je een zilveren exemplaar tegen, maar op de foto ligt er één tussen de houten exemplaren. De afmetingen op een ellemaat Blog Zilver.nl

Maatverdeling

Iedere ellemaat heeft een mooi bewerkte handgreep i Onder deze handgreep zit een blokje van ander materiaal of een kruisje. Dit is de markering van het beginpunt om te gaan meten. Verder staat er een maatverdeling op de ellemaat. Halverwege het meetgedeelte - dus op ruim 8 cm - staat een "de platte V". Ook staat er vaak tussen dit punt en het einde een plat streepje. Dit is ook weer de helft, dus ongeveer 4 cm. Met deze aanwijzingen kon je dus min of meer nauwkeurig tere stoffen of kant afmeten. Deze verdeelstrepen zijn bij de houten kantmaatjes meestal gemaakt van een contrasterend materiaal zoals parelmoer of ivoor, evenals het eindstukje. Antieke zilveren ellemaat blog Zilver.nl

Een zilveren ellemaatje.

Een zeer bijzonder kantmaatje is een zilveren exemplaar. Hier is de maatverdeling aangegeven met een kruisje als beginpunt onder het handvat en ook weer "de platte V" halverwege, plus het horizontale streepje middenin. Bij zilveren kantmaatjes wordt géén ander materiaal gebruikt om de maatverdeling aan te geven, maar wordt wat zilver weggezaagd. De kwart-ellemaat op de foto heeft een oogje aan het handvat. Dit kan er op duiden dat hij ooit aan een chatelaine heeft gehangen. Het zilver is alleen gemerkt met een “B” die staat voor het meesterteken van zilversmid Berend Jans Bennema uit Winschoten. Zo kunnen we bepalen dat het kantmaatje is gemaakt tussen 1815 en 1818. Zilvermerk B op een zilveren ellemaat Blog Zilver.nl De zilversmid heeft zijn meesterteken 2 keer afgeslagen; dat betekende in die tijd dat het eerste gehalte zilver was. Bovendien heeft het kantmaatje een goudkleurig glans . Dit betekent dat het verguld zilver is. Van deze Groningse zilversmid Bennema is bekend dat hij naast zilversmid ook vergulder was, en dat zien we hier terug. Al met al een uitzonderlijk en bijzonder kantmaatje! Lees ook:

Meten is weten, zilveren centimeterhouders en meer

De naaidoos, over antiek zilver naaigerei en meer

Bekijk ook: De collectie antiek naaigerei Dit is een link naar onze webwinkel van Zilver.nl Wilt u meer weten over zilvermerken, lees dan verder in de zilverkeuren Dit is een externe link database  
Beoordelingen
3946 klanten waarderen ons gemiddeld met een 9.6/10
Prettig contact en zeer snelle en correcte afhandeling.Diverse artikelen op de website besteld in de loop de jaren. Arriveerde altijd per ommegaande, ook als het cadeau voor een ander adres betrof. Altijd leuk in kado-verpakking. Onlangs iets wat ikzelf kado gekregen had geretourneerd om te ruilen, ging ook heel soepel.Beatrice - Heemstede
Uitstekende serviceUtstekendA. - Malden
Nette verkoperAAA+E.J.T. Knoppers - Dordrecht
Uitstekende service.Ik heb telefonisch kontakt gezocht. En ben uitstekend geholpen. Ik zal zeker opnieuw op deze manier mijn bestelling doen in de toekomst.Marten Auwen - Meeden
In één zin is te weinig!Onze ervaring is meer dan top! Super mooi product héél héél erg mooi gegraveerd en het cadeautje was heel mooi ingepakt.Corina Romonesco - Helmond
Nieuwsbrief

Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief en ontvang 2,50 euro korting!

Blijf op de hoogte van onze nieuwe collectie's, nieuwtjes en nieuwe artikelen. Maandelijks ontvangt u een mail.

Je gaat akkoord met de zorgvuldige verwerking van je gegevens zoals beschreven in de privacy statement .

* vereist
Instagram
Heerlijk! We zijn er bijna! Dan mogen we weer uit eten, trouwen, feestjes vieren en er extra van genieten! 
Wat hebben jullie het meest gemist? Wat ga je als eerste doen?

#feest #feestje #feesten #trouwen #trouwen2021 #jubileum #proost #wegmetcoronaDeuren open en dan de tafel dekken met mooi porselein of aardewerk glad zilver bestek, zo mooi!

#tafelzilver #silverflatware #zilverbestek #zomooi #gedektetafel 😍De camee sieraden van Cameo Italiano zijn prachtig niet meer de camee van oma maar helemaal van nu!

https://zilver.nl/sieraden/sieradenmerken/diluca/

#cameoitaliano🔝💖 #cameoitaliano #diluca #CAMEE #sieradenMooi weer, love in the air!😍

Prachtige bicolor zilveren oorstekers in hartvorm van Bastian Inverun

https://zilver.nl/bastian-inverun/27821.html

#loveisall #loveisintheair❤️ #bastianinverun #oorbellen  #zilverenoorbellen #bicolorJAAAAAAAAAA eindelijk we mogen weer op stap met onze museumkaart! 

#museumlover #museumkaart #museumjaarkaart #Hermitage #hetmauritshuis #museumamsterdam #hetrijksmuseum #museumdiva #museumloverPrachtig deze set met Boheems granaat gemaakt in de 19e eeuw. Oorhangers met een broche die ook als hanger gedragen kan worden en die aan de achterzijde is voorzien van een medaillon.

https://zilver.nl/broches/granaat-sieradenset.html

#antiekesieraden #antiekejuwelen #broche #oorbellen 
#bringbackthebroochEen nieuw gemaakt stukje miniatuur, deze kleine zilveren versie van het grachtenpand op nummer 269 van de Herengracht te Amsterdam. Het prachtige pand met de trapgevel wat in 1656 is gebouwd.Ja, het gaat echt gebeuren, we krijgen hogere temperaturen en zon! Dan kunnen we eindelijk flaneren en mensen kijken vanaf een terras! Tijd voor vrolijke outfits met frisse kleuren en sieraden. Coeur de Lion sieraden zijn fris, vrolijk en kleurrijk.

#zomer #fris #coeurdelion #kleurrijk #sieraden #sieradensetsNieuw binnen dit mooie zilveren (koektrommel) dienblad gemaakt door Gilles Grevink te Amsterdam in 1853. Prachtig blad om twee zilveren koektrommels op te presenteren of voor kopjes, glazen of een stel Biedermeier karaffen!