Al eeuwen favoriet: de dieppaarse edelsteen Amethist
De amethist heeft de voorbije eeuwen vele functies gehad. Ze werd gedragen als talisman, als teken van rang of status en natuurlijk als sieraad.
Van toen tot nu
Inhoudsopgave
Amethisten worden al eeuwen gezien als kostbaar en bijzonder. Vroeger schreef men de steen zelfs magische krachten toe. De Grieken droegen de stenen omdat ze dachten dan niet dronken te kunnen worden, soldaten droegen ze als talisman ter bescherming in de strijd en bisschoppen hadden een ring met amethist als connectie naar een bijbelverhaal. Ook maakten de Romeinen, Grieken en Egyptenaren maakten al amethisten sieraden.
De Grieken gaven amethist haar naam: amethustos, dat “niet dronken” betekende. Door de eeuwen heen werd de steen eerst gebruikt als kraal, dus zonder geslepen facetten en met een gat voor een koord of metaaldraad. Daarnaast werden amethisten ‘gesneden’, waarbij in relief een afbeelding wordt aangebracht. Denk hierbij aan het portret van een koning, of juist een verdiepte voorstelling die gebruikt kon worden als lakzegel.
Geleidelijk aan worden amethisten geslepen en krijgen ze een symmetrische vorm met facetten. Het bijzondere van de amethist is dat ze niet één vaste slijpvorm heeft, zoals de diamant het briljant slijpsel heeft en smaragd de rechthoek. Amethist wordt toegepast als cabochon slijpsel [bolrond], rond, ovaal, rechthoekig … alles wordt uit de kast getrokken om een steen maximaal tot zijn recht te laten komen. Dat is van belang omdat amethist een sterk kleurverloop kan hebben. In de natuur gevonden amethist varieert van diep donker paars tot licht lila. Door te variëren in slijpsel kan het beste uit de steen naar boven worden gebracht.
Dat sieraden tijdloos zijn zie je goed aan de linkerfoto: deze ketting is gemaakt door de Romeinen in ongeveer de eerste eeuw na Christus. Nog steeds verrassend draagbaar, toch? De oorhangers op de middelste foto zijn Frans en komen uit ongeveer 1850 – kijk even hoe mooi de verschillende kleurgradaties amethist als druiven zijn verwerkt. Rechts een hanger met dieppaarse amethist, gemaakt in Londen in ongeveer 1880 [alle foto’s: collectie Victoria & Albert Museum, London].
En dat collier bovenaan de pagina? Je zou Anna Wintour hier toch zo mee zien weglopen? Het is een riviere uit de collectie van het Rijksmuseum, gemaakt in Frankrijk rond 1825. Tweehonderd jaar oud en nog steeds heel erg draagbaar.
Edelsteen of halfedelsteen?
Vaak wordt de amethist onder de ‘halfedelstenen’ geplaatst. Dit komt omdat er in Frankrijk in 1905 een wet werd opgesteld waarin onderscheid werd gemaakt tussen ‘edelstenen’ en ‘halfedelstenen’. De categorie edelstenen was niet zo groot: hieronder vielen alleen diamant, saffier, smaragd en robijn. Alle andere kleurstenen, waaronder de amethist, werden onder ‘halfedelstenen’ geschoven – terwijl het allemaal natuurlijke stenen zijn. In een latere wet is dit onderscheid weer opgeheven, maar de term ‘halfedelsteen’ wordt nog steeds gebruikt. Amethist heeft hardheid 7 op de schaal van Mohs: harder is dan opaal of turquoise, maar zachter dan toermalijn en smaragd.
Al eeuwen favoriet
Als afsluiting nog twee prachtige juwelen: links een aigrette – een hoofdsieraad met veren van een bepaalde reigersoort gestoken achter een juweel. Het Art Deco stuk heeft een grote, dieppaarse amethist middensteen [Musée des Arts Décoratifs, Paris]. Rechts een iconisch collier: het is in 1947 door Cartier gemaakt voor niemand minder dan Wallis Simpson, de vrouw waar Koning Edward VIII de Engelse troon voor op gaf. De donkere amethist contrasteert prachtig met de turquoise en het gele goud van de zetting.
In vele culturen worden krachten toegekend aan edelstenen. Ze worden dan gekoppeld aan een dierenriemteken en een maand. De amethist ‘hoort’ bij het sterrenbeeld Waterman, en is de maandsteen van de maand februari.
Welke betekenis je de steen ook geeft: met amethist draag je altijd iets bijzonders bij je.
Meer informatie over maandstenen : Over Edelsteenen – Zilver.nl blog